Chelsea Football Club to dziś jeden z najbogatszych i najbardziej utytułowanych klubów w Europie. Trofea, które zdobyła w ostatnich dwóch dekadach, sprawiły, że stała się globalną marką. Ale jeszcze na początku XXI wieku była klubem z zaledwie jednym tytułem mistrzowskim w historii. Zmiana właścicieli w 2003 roku uruchomiła lawinę sukcesów, która uczyniła z The Blues potęgę futbolu. Jak różni właściciele wpływali na pozycję Chelsea w rankingach klubowych? Odpowiedź na to pytanie pokazuje, że pieniądze to nie wszystko – liczy się też sposób, w jaki są wydawane.
Od skromnych początków do pierwszego wielkiego triumfu
Chelsea powstała w 1905 roku z inicjatywy biznesmena Gusa Mearsa, który kupił stadion Stamford Bridge. Ponieważ Fulham FC już istniało, Mears nazwał nowy klub na cześć sąsiedniej dzielnicy Chelsea, a klub szybko awansował do First Division, docierając nawet do finału FA Cup w 1915 roku, choć sam Mears zmarł trzy lata wcześniej.
Rodzina Mears prowadziła klub przez większość pierwszej połowy XX wieku. Systematycznie budowali ambitną drużynę, choć wielkie trofea długo im umykały, aż w końcu ich wytrwałość zaowocowała pierwszym tytułem mistrzowskim w sezonie 1954-55. To był przełom – Chelsea w rankingu angielskich klubów zajęła w końcu czołową pozycję.
Lata 60. i wczesne 70. przyniosły kolejne sukcesy. Klub wygrał Puchar Ligi w kampanii 1964-65, następnie w 1970 roku po raz pierwszy zdobył FA Cup, a rok później Puchar Zdobywców Pucharów UEFA. To były jednak ostatnie wielkie chwile przed długim okresem problemów finansowych.
Era Ken Batesa – walka o przetrwanie
Ken Bates przejął kontrolę nad Chelsea w 1982 roku za symboliczną kwotę £1, gdy długi klubu osiągnęły poziom £1.5 miliona. To była desperacka transakcja – klub balansował na krawędzi bankructwa.
Przez kolejne dwie dekady Chelsea w rankingach angielskich zespołów zajmowała miejsca w środku stawki lub nawet niżej. Klub został zdegradowany do Second Division, a problemy finansowe pogłębiła nieudana próba przebudowy Stamford Bridge. Bates walczył głównie o to, by Chelsea w ogóle przetrwała jako instytucja.
W latach 90. sytuacja zaczęła się stabilizować. Klub wrócił do Premier League i zdobył kilka trofeów – FA Cup w 1997 i 2000, Puchar Zdobywców Pucharów w 1998. To były symptomy poprawy, ale Chelsea wciąż nie mogła konkurować z Manchesterem United czy Arsenalem w rankingu najlepszych angielskich drużyn.
W lipcu 2003 roku Roman Abramovich kupił Chelsea za £140 milionów, kończąc 21-letnią erę Batesa jako właściciela
Roman Abramovich – rewolucja w Londynie
Przejęcie klubu przez rosyjskiego oligarchę w 2003 roku to moment, który zmienił nie tylko Chelsea, ale cały angielski futbol. Zaraz po przejęciu Abramovich dał klubowi £100 milionów na nowych zawodników i zainstalował Jose Mourinho jako menedżera, zastępując Claudio Ranieriego.
Efekty były natychmiastowe. W sezonie 2004-05 Chelsea wygrała rekordowe 29 meczów ligowych, zdobywając rekordowe 95 punktów i tracąc tylko jeden mecz w całym sezonie. To był pierwszy tytuł mistrzowski Chelsea od pół wieku. Rok później przyszedł drugi z rzędu.
W pierwszym okresie pracy Mourinho poprowadził Chelsea do dwóch kolejnych tytułów Premier League w sezonach 2004-05 i 2005-06, a także wygrał FA Cup w 2007 oraz Puchary Ligi w 2005 i 2007. Chelsea w rankingach UEFA skoczyła na sam szczyt europejskiego futbolu.
Finansowe fundamenty sukcesu
Abramovich nie szczędził pieniędzy, ale też nie liczył na szybki zwrot z inwestycji. Klub nie wypracował zysku w pierwszych dziewięciu latach własności Abramowicza i odnotował rekordowe straty £140 milionów w czerwcu 2005. To była świadoma strategia – najpierw budować potęgę sportową, potem myśleć o rentowności.
Dopiero po latach klub zaczął generować zyski. W listopadzie 2012 Chelsea ogłosiła zysk £1.4 miliona za rok kończący się 30 czerwca 2012 – po raz pierwszy pod rządami Abramowicza. Po stracie w 2013 przyszedł najwyższy w historii zysk £18.4 miliona za rok do czerwca 2014.
| Okres | Wynik finansowy | Kluczowe wydarzenia |
|---|---|---|
| 2003-2012 | Straty (szczyt: £140m w 2005) | Masywne inwestycje w transfery |
| 2012 | Zysk £1.4m | Pierwszy zysk pod Abramowiczem |
| 2014 | Zysk £18.4m | Najwyższy zysk w historii |
| 2018 | Zysk £62m | Rekordowy zysk po opodatkowaniu |
Trofea, trofea, trofea – bilans ery Abramowicza
Liczby mówią same za siebie. Od przejęcia klub wygrał 21 głównych trofeów – Ligę Mistrzów UEFA dwukrotnie, Ligę Europy UEFA dwukrotnie, Superpuchar UEFA raz, Klubowe Mistrzostwo Świata FIFA raz, Premier League pięć razy, FA Cup pięć razy, Puchar Ligi trzy razy oraz Tarczę Wspólnoty dwukrotnie.
To stawiało Chelsea na równi z Manchesterem United jako najbardziej utytułowany angielski klub w tym okresie. Chelsea zdobyła 21 trofeów w erze Abramowicza, tyle samo co Manchester United. Żaden inny klub w Anglii nie był w stanie nawet zbliżyć się do tego wyniku.
Szczególnie ważne były triumfy europejskie. W 2012 Roberto Di Matteo poprowadził Chelsea do siódmego FA Cup i pierwszego tytułu Ligi Mistrzów UEFA, pokonując Bayern Monachium 4-3 w rzutach karnych – Chelsea stała się pierwszym londyńskim klubem, który wygrał ten trofeum.
Przed przyjściem Abramowicza Chelsea wygrała ligę tylko raz w sezonie 1954-55. Pod jego kierownictwem zdobyła pięć kolejnych tytułów i łącznie 21 trofeów
Pozycja Chelsea w rankingach europejskich
Sukcesy sportowe przełożyły się na wysoką pozycję w rankingach UEFA. Po zakończeniu sezonu 2007-08 Chelsea stała się najwyżej sklasyfikowanym klubem w pięcioletnim systemie współczynników UEFA używanym do rozstawienia klubów europejskich w następnym sezonie – znak konsekwencji wyników w pierwszych pięciu latach własności Abramowicza.
Chelsea w rankingu klubów UEFA regularnie zajmowała miejsca w czołowej dziesiątce, a czasem nawet piątce najlepszych drużyn kontynentu. To ogromny skok w porównaniu z pozycją sprzed 2003 roku, gdy klub był jedynie sporadycznym uczestnikiem europejskich rozgrywek.
Chelsea była pierwszym angielskim klubem w XXI wieku, który zajął pierwsze miejsce w pięcioletnim systemie współczynników UEFA. To pokazuje, jak konsekwentnie klub prezentował się na arenie międzynarodowej.
Rotacja menedżerów – kontrowersyjna strategia
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów zarządzania Abramowicza była bezwzględna polityka wobec trenerów. Roman zatrudnił 15 menedżerów w ciągu 19 lat jako właściciel klubu, a mimo to zakończył z 21 trofeami. To średnio ponad jeden trener na sezon.
Strategia ta budziła kontrowersje, ale przynosiła rezultaty. Abramovich nie tolerował słabszych wyników i szybko reagował zmianami. Mourinho został zwolniony po czterech miesiącach kolejnego sezonu po słabym starcie, mimo wcześniejszych sukcesów.
Paradoksalnie, ta rotacja nie przeszkadzała w budowaniu silnej pozycji w rankingach. Chelsea w rankingu najlepszych klubów świata utrzymywała wysoką pozycję dzięki ciągłemu dopływowi talentów i konsekwentnym inwestycjom.
Najważniejsi menedżerowie ery Abramowicza
- Jose Mourinho (2004-2007, 2013-2015) – 8 trofeów w dwóch okresach, w tym 3 tytuły mistrzowskie
- Carlo Ancelotti (2009-2011) – pierwszy double w historii klubu w 2010
- Roberto Di Matteo (2012) – Liga Mistrzów i FA Cup jako tymczasowy menedżer
- Antonio Conte (2016-2018) – tytuł mistrzowski 2017 i FA Cup 2018
- Thomas Tuchel (2021-2022) – druga Liga Mistrzów w 2021
Koniec ery – sankcje i wymuszona sprzedaż
W obliczu sankcji finansowych nałożonych na rosyjskich oligarchów przez zachodnie rządy w odpowiedzi na rosyjską inwazję na Ukrainę w 2022 roku, Abramowicz 26 lutego oświadczył, że przekaże zarządzanie Chelsea powiernicom Chelsea Foundation. Tydzień później umorzył £1.5 miliarda długu klubu wobec niego i wystawił klub na sprzedaż.
To był dramatyczny koniec najbardziej udanej ery w historii Chelsea. To, co normalnie zajęłoby rok, zostało skompresowane do 12 tygodni przez rząd konserwatywny. Arbitralny termin 31 maja 2022 nie był tylko napięty – był potencjalnie katastrofalny. Jego niedotrzymanie oznaczałoby, że Chelsea weszłaby w zarząd komisaryczny, zabierając ze sobą ponad 500 firm i tysiące miejsc pracy w okolicy zależnych od klubu.
30 maja 2022 roku konsorcjum prowadzone przez Todda Boehly’ego za £4.25 miliarda ogłosiło zakończenie transferu własności Chelsea, kończąc 19-letnią własność Abramowicza
BlueCo i Todd Boehly – nowa era, nowe wyzwania
Kalifornijska firma inwestycyjna Clearlake Capital i Boehly zabezpieczyli własność klubu Premier League za rekordową opłatę £4.25 miliarda. Obejmowała ona gwarantowaną inwestycję £1.75 miliarda w klub. Przejęcie Blues było najdroższą transakcją w historii sportu.
Nowi właściciele odziedziczyli klub na szczycie, ale ich pierwsze lata były trudne. Konsorcjum Boehly’ego zwolniło trenera Chelsea, zdobywcę Ligi Mistrzów Thomasa Tuchela, zaledwie siedem meczów po objęciu funkcji właścicieli we wrześniu 2022. Chelsea następnie zapłaciła Brighton & Hove Albion £21.5 miliona, aby Graham Potter został najdroższym menedżerem w historii piłki nożnej. Jednak Potter wytrzymał tylko siedem miesięcy z pięcioletniego kontraktu, wygrywając zaledwie 12 z 31 meczów.
Chelsea w rankingu Premier League spadła w sezonie 2022-23 na 12. miejsce – najgorszy wynik od dekad. To pokazało, że samo posiadanie pieniędzy nie gwarantuje sukcesu. Potrzebna jest też strategia i cierpliwość.
Pierwsze sukcesy nowej własności
Sytuacja zaczęła się poprawiać. W 2025 roku Chelsea wygrała Klubowe Mistrzostwo Świata FIFA. Co więcej, Chelsea wygrała Conference League po zwycięstwie 4-1 nad Realem Betis w finale we Wrocławiu, stając się pierwszą drużyną, która wygrała wszystkie europejskie trofea.
To historyczne osiągnięcie. W 2025 roku Chelsea stała się pierwszym klubem, który wygrał wszystkie cztery główne rozgrywki klubowe UEFA: Puchar Europy/Ligę Mistrzów UEFA, Puchar Zdobywców Pucharów, Puchar UEFA/Ligę Europy UEFA oraz Conference League. Chelsea w rankingu klubów z kompletnymi kolekcjami trofeów zajęła wyjątkową pozycję.
| Właściciel | Lata | Główne trofea | Kluczowe osiągnięcie |
|---|---|---|---|
| Rodzina Mears | 1905-1982 | 4 (1 liga, 1 FA Cup, 1 Puchar Ligi, 1 PZP) | Pierwszy tytuł mistrzowski 1955 |
| Ken Bates | 1982-2003 | 5 (2 FA Cup, 2 PZP, 1 Puchar Ligi) | Uratowanie klubu od bankructwa |
| Roman Abramovich | 2003-2022 | 21 (5 lig, 5 FA Cup, 3 Puchary Ligi, 2 LM, 2 LE) | Transformacja w europejską potęgę |
| BlueCo/Boehly | 2022-obecnie | 2 (1 FIFA CWC, 1 Conference League) | Komplet trofeów UEFA |
Strategia transferowa – wydatki bez precedensu
Nowi właściciele poszli śladem Abramowicza, jeśli chodzi o wydatki na transfery. W pierwszych dwóch latach wydali setki milionów funtów na nowych zawodników, budując jedną z najmłodszych i najdroższych kadr w Europie.
Podejście to wzbudziło kontrowersje – niektórzy eksperci twierdzili, że brakuje spójnej wizji. Chelsea w rankingu najdroższych transferów regularnie pojawiała się na czołowych miejscach, ale wyniki sportowe nie od razu nadążały za inwestycjami.
Pojawiły się doniesienia o wewnętrznych napięciach, a Boehly badał możliwość zakupu udziałów Clearlake, choć obie strony są związane długoterminowymi umowami. Własność BlueCo definiuje ambicja, zmienność i dążenie do kształtowania kolejnej ery dominacji Chelsea.
Porównanie: pieniądze kontra mądrość futbolowa
Interesujące jest porównanie Chelsea z innymi bogatymi klubami. Manchester United i Arsenal włożyły miliardy w drużynę i nie osiągnęły sukcesu, jaki miała Chelsea. To pokazuje, że sama wielkość wydatków nie wystarczy.
Abramovich miał coś więcej niż pieniądze – miał również instynkt futbolowy. Abramovich był właścicielem mądrym futbolowo, co pozwalało mu podejmować trafne decyzje personalne, mimo częstych zmian trenerów.
Nowi właściciele Chelsea uczą się tej lekcji. Pierwsze lata były chaotyczne, ale stopniowo wypracowują własną metodę. Chelsea w rankingu najbogatszych klubów świata wciąż zajmuje czołową pozycję, ale droga do sportowej dominacji wymaga więcej niż tylko kapitału.
Ranking Chelsea – gdzie klub stoi dziś?
Współczesna Chelsea to klub z imponującym dorobkiem trofeów i stabilną pozycją finansową. W rankingach UEFA zajmuje miejsca w drugiej dziesiątce najlepszych klubów kontynentu, choć nie tak wysokie jak w szczytowych latach ery Abramowicza.
Pod względem wartości marki Chelsea plasuje się w czołówce światowego futbolu. Ranking Forbes regularnie umieszcza The Blues wśród 10 najcenniejszych klubów piłkarskich na świecie, z wartością szacowaną na kilka miliardów dolarów.
W kontekście angielskim Chelsea pozostaje jednym z „Wielkiej Szóstki” – elitarnej grupy klubów Premier League, która dominuje zarówno sportowo, jak i finansowo. Pozycja Chelsea w rankingu Premier League bywa zmienna – od walki o tytuł po miejsca w środku tabeli – ale klub wciąż dysponuje zasobami, by regularnie konkurować o najwyższe cele.
Chelsea to jedyny klub, który wygrał cztery główne rozgrywki klubowe UEFA i jedyny londyński klub, który zdobył Ligę Mistrzów UEFA i Klubowe Mistrzostwo Świata FIFA
Lekcje z historii Chelsea
Historia właścicieli Chelsea pokazuje kilka uniwersalnych prawd o współczesnym futbolu. Po pierwsze, kapitał jest niezbędny do budowania potęgi – bez masywnych inwestycji Abramowicza Chelsea nigdy nie stałaby się tym, czym jest dziś.
Po drugie, pieniądze to dopiero początek. Sposób ich wydawania, strategia sportowa, umiejętność wyboru odpowiednich ludzi – to wszystko ma znaczenie równie wielkie jak sama wielkość budżetu. Chelsea w rankingach klubowych zajmowała wyższe pozycje niż niektóre zespoły z większymi budżetami właśnie dzięki mądrzejszemu zarządzaniu.
Po trzecie, sukces wymaga cierpliwości, ale też elastyczności. Paradoks Chelsea polega na tym, że klub osiągał sukcesy mimo (a może dzięki?) częstych zmian trenerów. To pokazuje, że nie ma jednego uniwersalnego przepisu – każdy klub musi znaleźć własną drogę.
Wreszcie, nawet najbardziej udana era może się skończyć z przyczyn całkowicie niezależnych od futbolu. Sankcje na Abramowicza przypomniały, że w dzisiejszym świecie sport i polityka są nierozerwalnie związane. Chelsea musiała rozpocząć nowy rozdział, niezależnie od tego, czy była na to gotowa.
Przyszłość – czy Chelsea odzyska szczyt?
Pytanie, które zadają sobie kibice The Blues, brzmi: czy klub może wrócić na sam szczyt europejskiego futbolu? Historia pokazuje, że Chelsea ma do tego zasoby i ambicje. BlueCo wyraźnie nie zamierza zadowolić się pozycją w środku stawki.
Pierwsze trofea pod nową własnością – Klubowe Mistrzostwo Świata i Conference League – to pozytywne sygnały. Chelsea w rankingu klubów z kompletnymi kolekcjami europejskich trofeów zajęła unikalne miejsce w historii futbolu. To fundament, na którym można budować dalej.
Wyzwaniem jest znalezienie równowagi między inwestycjami a stabilnością. Era Abramowicza pokazała, że można łączyć wysokie wydatki z konsekwentnymi sukcesami, ale wymagało to lat nauki i dostosowywania strategii. Nowi właściciele mają przed sobą podobną drogę.
Chelsea pozostaje klubem z potencjałem do walki o najwyższe cele. Ranking pozycji klubu może się wahać z sezonu na sezon, ale fundamenty – stadion, baza treningowa, akademia młodzieżowa, globalna marka – są solidne. To daje nadzieję, że najlepsze rozdziały historii The Blues mogą być jeszcze przed nimi, nie za nimi.