Reprezentacja Walii w piłce nożnej mężczyzn to jedna z najstarszych drużyn narodowych na świecie, która mimo bogatej historii sięgającej 1876 roku, przez dziesięciolecia pozostawała w cieniu europejskich potęg. Walijczycy, zwani popularnie „Smokami”, przez 58 lat nie mogli awansować na żaden wielki turniej, by w ostatniej dekadzie przeżyć prawdziwy renesans. Półfinał mistrzostw Europy w 2016 roku i powrót na mundial w 2022 roku po ponad pół wieku przerwy to dowód, że nawet niewielki kraj może osiągnąć wielkie rzeczy w futbolu. W tym artykule przyjrzymy się historii, największym sukcesom i legendom reprezentacji Walii w piłce nożnej.
Reprezentacja Walii w piłce nożnej – aktualna kadra i jej oblicze
Od lipca 2024 roku selekcjonerem reprezentacji Walii jest Craig Bellamy, były znakomity piłkarz, który wnosi ze sobą ogromne doświadczenie i nową energię. Bellamy przejął stery po Robercie Page’u, który wprowadził drużynę na mundial w Katarze. Pełną listę piłkarzy, którzy obecnie reprezentują Walię, wraz z ich numerami i pozycjami, znajdziesz w zestawieniu poniżej.
Bramkarze
Obrońcy
Pomocnicy
Napastnicy
Początki walijskiego futbolu – od 1876 roku
Walijski Związek Piłki Nożnej (FAW) powstał w 1876 roku, a w marcu tego roku Walijczycy rozegrali swój pierwszy oficjalny mecz, a ich przeciwnikiem byli Szkoci. W Glasgow Walia uległa rywalowi 0:4. Nie był to obiecujący start, ale zapoczątkował długą przygodę walijskiego futbolu na międzynarodowej scenie.
Reprezentacja rozgrywa swoje mecze od 1876 roku, od 1910 roku jest członkiem FIFA, a od 1954 – UEFA. Członkostwo w tych organizacjach otworzyło przed Walią możliwość rywalizacji w eliminacjach do największych turniejów i regularnych meczów z czołowymi zespołami Europy i świata.
Popularne Smoki – jak określa się reprezentację Walii, zarówno najwyższe zwycięstwo, jak i najbardziej dotkliwą porażkę zanotowały jeszcze w XIX wieku. Walia pokonała na własnym terenie Irlandię 3 marca 1888 r. aż 11:0. Dziesięć lat wcześniej, bo 23 marca 1878 r. drużyna narodowa Walii uległa na wyjeździe Szkocji 0:9. Te ekstremalne wyniki pokazują, jak zmienny był poziom futbolu w tamtych czasach.
Mundial 1958 – złoty moment w historii
Pierwszym i przez długie lata jedynym wielkim sukcesem reprezentacji Walii był udział w mistrzostwach świata 1958 w Szwecji. Reprezentacja Walii prowadzona przez Jimmy’ego Murphy’ego w fazie grupowej zanotowała trzy remisy (1:1 z reprezentacją Węgier, 1:1 z reprezentacją Meksyku oraz 0:0 ze reprezentacją Szwecji).
Między reprezentacją Walii a reprezentacją Węgier rozegrano więc dodatkowy mecz (baraż o awans), w którym lepsi okazali się Walijczycy, którzy wygrali 2:1 i awansowali do ćwierćfinału, w którym ulegli 0:1 przyszłym mistrzom świata – reprezentacji Brazylii. Porażka z późniejszymi triumfatorami turnieju nie umniejsza osiągnięcia Walijczyków, którzy pokazali się z bardzo dobrej strony.
58 lat – tyle czasu minęło od mundialu 1958 do kolejnego wielkiego turnieju z udziałem reprezentacji Walii
Ten ćwierćfinałowy występ stał się inspiracją dla przyszłych pokoleń walijskich piłkarzy i na długie lata pozostał największym sukcesem w historii kadry.
Lata bez sukcesów – wielkie talenty, brak rezultatów
Od 1958 r. reprezentacji Walii przez 58 lat nie udało się awansować ani na mistrzostwa świata ani na mistrzostwa Europy, mimo że w reprezentacji Walii grali piłkarze odnoszący spore sukcesy w karierze klubowej. To paradoks walijskiego futbolu – indywidualne talenty na światowym poziomie, ale brak efektów zespołowych.
Legendy, które nie zagrały na wielkich turniejach
W tym trudnym okresie w barwach reprezentacji Walii występowali wybitni piłkarze:
- John Charles – gwiazda Juventusu Turyn, król strzelców Serie A w sezonie 1957/1958
- Ian Rush – jeden z najlepszych napastników Europy w latach 80., dwukrotny zdobywca Pucharu Europy: 1981, 1984 z FC Liverpool
- Mark Hughes – dwukrotny zdobywca Pucharu Zdobywców Pucharów: w 1991 z Manchesterem United, i w 1998 z Chelsea F.C.
- Ryan Giggs – zawodnik Manchesteru United, dwukrotny zdobywca Ligi Mistrzów: 1999, 2008
Najbliżej awansu na mistrzostwa Europy reprezentacja Walii była w 1976 i 2003 roku. W fazie ćwierćfinałowej eliminacji do turnieju 1976 w Jugosławii, reprezentacja Walii prowadzona przez Mike’a Smitha przegrała dwumecz z reprezentacją Jugosławii (0:2, 1:1), natomiast w barażach do turnieju 2004 w Portugalii reprezentacja Walii prowadzona przez Marka Hughesa przegrała dwumecz z reprezentacją Rosji (0:0, 0:1).
Euro 2016 – przełomowy sukces
Po samobójczej śmierci Gary’ego Speeda, dnia 19 stycznia 2012 roku selekcjonerem reprezentacji Walii został Chris Coleman, pod którego wodzą w eliminacjach do mistrzostw Europy 2016 w grupie B zajęła ona 2. miejsce (za reprezentacją Belgii), dzięki czemu po raz pierwszy w historii awansowała na mistrzostwa Europy.
Na turnieju 2016 we Francji reprezentacja Walii okazała się najlepsza w grupie B, wygrywając 2 mecze i 1 przegrywając (2:1 z reprezentacją Słowacji, 3:0 z reprezentacją Rosji, 1:2 z reprezentacją Anglii), dzięki czemu awansowała do 1/8 finału. Walijczycy w składzie z gwiazdami takimi jak Gareth Bale czy Aaron Ramsey pokazali charakterną grę i determinację.
Droga do półfinału
Dzięki samobójczemu trafieniu Garetha McAuleya wygrali spotkanie z Irlandią Północną 1:0, awansując tym samym do ćwierćfinału. Zmierzyli się w nim z reprezentacją Belgii, z którą wygrali 3:1 po golach Ashleya Williamsa, Hala Robsona-Kanu, oraz Sama Vokesa. Zwycięstwo nad faworytem Belgią było sensacją turnieju.
Znaleźli się tym samym w półfinale, w którym zagrali z Portugalią. Przegrali ten mecz 0:2 i odpadli z turnieju. Mimo porażki w półfinale, osiągnięcie Walijczyków było ogromnym sukcesem dla kraju liczącego zaledwie około trzech milionów mieszkańców.
Półfinał Euro 2016 – najlepszy wynik reprezentacji Walii w piłce nożnej w historii mistrzostw Europy
Powrót na mundial po 64 latach
Reprezentacja Walii awans na mundial wywalczyła jako jeden z ostatnich finalistów. W fazie grupowej Walijczycy zajęli drugie miejsce w grupie E, ustępując jedynie Belgom. Na uwagę zasługuje fakt, że w trakcie eliminacji doznali tylko jednej porażki. W barażach drużyna Roberta Page’a najpierw pokonała Austrię, a następnie Ukrainę.
Na mundialu w Katarze w 2022 r. na który awansowali po barażach, w swojej grupie zremisowali z USA i dwa razy przegrali z Anglią i z Iranem. Choć występ na turnieju nie przyniósł awansu z grupy, sam fakt powrotu na mundial po tylu latach był historycznym osiągnięciem.
Gareth Bale – największa legenda walijskiego futbolu
Gareth Bale jest historycznym rekordzistą Walii pod względem występów (111) i strzelonych goli (41). To liczby, które stawiają go na absolutnym piedestale walijskiego futbolu, a jego wpływ na sukcesy reprezentacji w ostatniej dekadzie jest nie do przecenienia.
Gareth Bale zadebiutował w Reprezentacji Walii 27 maja 2006 roku w meczu towarzyskim przeciwko Trynidadowi i Tobago. Wówczas zawodnik Southampton wszedł na boisko w 55 minucie. Od tego momentu rozpoczęła się wielka kariera reprezentacyjna, która trwała aż do 2023 roku.
| Zawodnik | Lata w kadrze | Mecze | Bramki |
|---|---|---|---|
| Gareth Bale | 2006-2023 | 111 | 41 |
| Ian Rush | 1980-1996 | 73 | 28 |
| Trevor Ford | 1946-1957 | 38 | 23 |
| Ivor Allchurch | 1950-1966 | 68 | 23 |
Ian Rush, był na pierwszym miejscu z 28 bramkami, aż do wspomnianego meczu Walii z Chinami w 2018 roku. Walijczycy wygrali 6-0, Bale zdobył wtedy swoją 27,28 i 29 bramkę dla reprezentacji stając się najlepszym strzelcem. Hat-trick przeciwko Chinom był symbolicznym momentem przejęcia pałeczki najlepszego strzelca w historii kadry.
Bale kontra Giggs – dwie epoki walijskiego futbolu
Gdyby wybierać, kto więcej zrobił dla reprezentacji, odpowiedź byłaby oczywista. Nie ma w historii walijskiej piłki bardziej zasłużonej postaci niż Gareth Bale. Ryan Giggs, mimo fenomenalnej kariery klubowej w Manchesterze United, nie mógł pochwalić się takimi sukcesami w kadrze narodowej.
Giggs przez lata był krytykowany za odpuszczanie meczów reprezentacji i zasłanianie się urazami. Jeśli chodzi o najważniejsze trofea, Giggs może poszczycić się takimi sukcesami: 13x mistrzostwo Anglii, 2x Liga Mistrzów, 17x różne puchary krajowe. Jednak w kadrze narodowej jego dorobek był znacznie skromniejszy niż Bale’a.
Inni rekordziści i wybitni zawodnicy
W 2021 roku w meczu przeciwko Meksykowi Chris Gunter został pierwszym Walijczykiem, który przekroczył 100 meczów w reprezentacji. Obrońca, który reprezentował między innymi Cardiff City, Tottenham Hotspur i Reading, był fundamentem defensywy przez wiele lat.
Trevor Ford wystąpił w 38 meczach Reprezentacji Walii i strzelił w tym czasie 23 bramki, co daje świetną średnią 0,6 gola na mecz! Ten wynik byłby z pewnością jeszcze lepszy gdyby nie zawieszenie przez związek piłkarski za nielegalne płatności podczas pobytu w Sunderlandzie. Z tego też powodu nie mógł zagrać na Mistrzostwach Świata w 1958 roku, na które po raz pierwszy w historii awansowała Walia.
0,6 gola na mecz – średnia Trevora Forda w reprezentacji Walii, najlepsza wśród zawodników z minimum 30 występami
Ian Rush to do dzisiaj najlepszy strzelec w historii Liverpoolu. W latach 1980-1996 (z przerwą) zdobył dla The Reds 346 bramek. Mimo fenomenalnej kariery klubowej, Rush nie miał okazji zagrać na wielkim turnieju z reprezentacją Walii.
Stadiony i infrastruktura
Aktualnie reprezentacja Walii najczęściej rozgrywa swoje domowe mecze na Stadionie Miejskim w Cardiff oraz Liberty Stadium w Swansea. Najwięcej meczów w historii, bo 94 Walia rozegrała w roli gospodarza na obiekcie Racecourse Ground w Wrexham. Wrexham, małe miasteczko w północnej Walii, przez dziesięciolecia było sercem walijskiego futbolu.
Reprezentacja Walii w rankingu FIFA
W 2015 r. Smoki zajmowały najwyższe miejsce w historii rankingu FIFA, plasując się na ósmej pozycji. To był efekt świetnej serii wyników w eliminacjach do Euro 2016 i rosnącej formy zespołu pod wodzą Chrisa Colemana. Ósmą lokatę w rankingu światowym można uznać za symboliczne potwierdzenie renesansu walijskiego futbolu.
Barwy i przydomki
Reprezentacja nosi przydomek „The Dragons” po angielsku i „Y Dreigiau” w ojczystym języku, co oznacza tyle, co „Smoki”. Przydomek nawiązuje do czerwonego smoka, który jest symbolem Walii i znajduje się na fladze narodowej.
Piłkarze najczęściej występują w strojach, które przybierają głównie czerwony lub żółty kolor. Ubrania miewają również białe oraz żółte akcenty. Czerwień dominuje w domowych strojach, nawiązując bezpośrednio do narodowych barw.
Mecze z Polską
W dotychczasowych grach częściej zwyciężali Biało-Czerwoni – pięć razy, a Walijczycy triumfowali tylko raz – w premierowym starciu tych reprezentacji w 1973 r. Wówczas w Cardiff Smoki triumfowały 2:0. Walia strzeliła w meczach przeciwko Polsce tylko pięć bramek i wszystkie w meczach domowych, a straciła dziesięć goli.
Po raz ostatni obie drużyny narodowe zagrały ze sobą 11 lutego 2009 r. w spotkaniu towarzyskim, a Polska zwyciężyła 1:0. Bilans meczów z Polską nie jest dla Walijczyków korzystny, choć w ostatnich latach obie reprezentacje rzadko się spotykały.
Perspektywy na przyszłość
Po zakończeniu kariery przez Garetha Bale’a w 2023 roku, reprezentacja Walii w piłce nożnej stanęła przed wyzwaniem budowy nowej tożsamości. Craig Bellamy jako selekcjoner ma za zadanie kontynuować dobrą passę i wykorzystać potencjał młodszego pokolenia zawodników, którzy zdobywali doświadczenie na Euro 2016, Euro 2020 i mundialu 2022.
Walijczycy udowodnili, że potrafią rywalizować z najlepszymi na świecie. Półfinał Euro 2016 i obecność na mundialu w Katarze to nie przypadek, ale efekt konsekwentnej pracy i wiary w zespół. Historia reprezentacji Walii pokazuje, że nawet po dekadach bez sukcesów możliwy jest powrót na szczyt – wystarczy odpowiednia generacja zawodników i właściwe zarządzanie kadrą. Smoki udowodniły, że wielkość nie zależy od liczby mieszkańców kraju, ale od determinacji i talentu.