Reprezentacja Ukrainy w piłce nożnej to drużyna, która przeszła drogę od bolesnych porażek w barażach lat 90. do historycznego ćwierćfinału mistrzostw świata w 2006 roku. W żółto-niebieskich barwach zabłysnęły prawdziwe legendy – Andrij Szewczenko z 48 golami pozostaje najskuteczniejszym strzelcem w historii kadry, a Oleg Błochin jako trener doprowadził zespół do największego sukcesu. Mimo trudności związanych z sytuacją polityczną, ukraińscy piłkarze wciąż pokazują charakter na boisku, regularnie walcząc o awans do największych turniejów.
Reprezentacja Ukrainy w piłce nożnej – aktualny skład kadry
Kadrę narodową Ukrainy prowadzi obecnie Sergij Rebrow, który objął stanowisko w czerwcu 2023 roku. Pod jego wodzą drużyna awansowała na Euro 2024, przechodząc przez trudne baraże. Pełną listę piłkarzy reprezentujących Ukrainę w bieżącym sezonie znajdziesz poniżej.
Bramkarze
Obrońcy
Pomocnicy
Napastnicy
Początki niepodległej reprezentacji
Reprezentacja Ukrainy rozpoczęła występy międzynarodowe 29 kwietnia 1992 roku, od porażki 1:3 z Węgrami. Mecz rozegrano w Użhorodzie, zaledwie kilka miesięcy po rozpadzie Związku Radzieckiego. Wcześniej ukraińscy piłkarze grali w barwach reprezentacji Związku Radzieckiego, a zawodnicy Dynama Kijów, najbardziej utytułowanego klubu ZSRR, stanowili o jej sile w latach 80.
Na początku lat 90. część utalentowanych Ukraińców wybrała jednak grę dla reprezentacji Rosji, która została uznana za oficjalnego następcę kadry ZSRR. To osłabiło młodą drużynę, która przez lata musiała budować swoją tożsamość od podstaw.
Trzykrotnie „Zbirna”, mając w składzie najlepszego według France Football piłkarza świata Andrija Szewczenkę, przegrywała w barażach do międzynarodowych turniejów – z Chorwacją do Mundialu 1998, ze Słowenią do Euro 2000 i z Niemcami do Mundialu 2002.
Te bolesne porażki hartowały charakter zespołu, który w końcu przełamał klątwę barażów i pokazał się światu na największej scenie.
Historyczny mundial 2006 – szczyt możliwości
Największym osiągnięciem zespołu pozostaje ćwierćfinał Mistrzostw Świata 2006, kiedy to Ukraińcy po raz pierwszy pokazali się światu jako poważny rywal dla europejskich potęg. Turniej w Niemczech był debiutem reprezentacji Ukrainy na mundialu i od razu przyniósł spektakularny sukces.
Jako trener kadry Ukrainy, Błochin – legendarny piłkarz i najlepszy strzelec w historii radzieckiego futbolu – zebrał grupę młodych i ambitnych zawodników oraz doświadczonych weteranów, tworząc silny zespół. To właśnie pod jego wodzą Ukraina osiągnęła swój największy sukces na Mistrzostwach Świata 2006.
Droga przez turniej
W fazie grupowej Ukraina musiała zmierzyć się z wymagającymi rywalami. Po przegranym 0:4 pierwszym meczu z Hiszpanią, Ukraińcy wygrali dwa kolejne spotkania. W 1/8 finału Ukraina zmierzyła się ze Szwajcarią w meczu, który zakończył się bezbramkowym remisem i przeszedł do rzutów karnych, gdzie dwie obrony Ołeksandra Szowkowskiego zapewniły awans, mimo że pierwszy strzał zmarnował Andrij Szewczenko.
W ćwierćfinale ukraińska drużyna spotkała się z Włochami, którzy zatrzymali utalentowany zespół Błochina. Jednak fakt, że Ukraina była dwa mecze od finału, czyni ten etap rekordem w historii ukraińskiego futbolu. Włosi ostatecznie zdobyli tytuł mistrzów świata, co jeszcze bardziej podkreśla wartość ukraińskiego osiągnięcia.
Wówczas Ukraińcy osiągnęli najlepszy wynik na arenie międzynarodowej, a kilka miesięcy później znaleźli się na jedenastym miejscu w rankingu FIFA – najwyżej w historii.
Euro 2012 – turniej na własnym podwórku
Ukraina zakwalifikowała się do Mistrzostw Europy po raz pierwszy w 2012 roku, będąc współgospodarzem turnieju z Polską. Dla reprezentacji Ukrainy był to wyjątkowy moment – granie przed własnymi kibicami niosło zarówno ogromną motywację, jak i presję.
W pierwszym meczu przeciwko Szwecji 11 czerwca 2012 Szewczenko zdobył 2 gole, które były jego ostatnimi w kadrze. Ukraina wygrała wtedy w Kijowie 2:1. To był piękny moment pożegnalny dla największej legendy ukraińskiego futbolu.
Niestety, reprezentacja Ukrainy nie wyszła z grupy, przegrywając kolejne mecze z Francją i Anglią. Euro 2012 było pożegnaniem Szewczenki z Reprezentacją Ukrainy w roli piłkarza. Zakończył karierę na własnym stadionie, przed własnymi kibicami – symboliczne zamknięcie wielkiej kariery.
Euro 2020 – powrót do ćwierćfinału
Kolejnym ważnym etapem w historii kadry było Mistrzostwa Europy 2020 (rozegrane w 2021 roku), gdzie Ukraina pod wodzą Andrija Szewczenki również dotarła do ćwierćfinału. Szewczenko, tym razem jako trener, poprowadził drużynę do powtórzenia sukcesu sprzed lat.
Ukraina trzykrotnie brała udział w Mistrzostwach Europy, a największy sukces odniosła na Euro 2020, gdzie również zagrali w ćwierćfinale. Tam musieli uznać wyższość Anglii, która rozbiła reprezentację Ukrainy aż 4:0. Mimo wysokiej porażki, sam awans do tej fazy turnieju był ogromnym osiągnięciem.
Baraże o Euro 2024 – determinacja w trudnych czasach
Awans na Euro 2024 był szczególnie wartościowy, bo wywalczony w ekstremalnie trudnych okolicznościach. W zasadniczej części eliminacji Ukraińcy grali w grupie C, gdzie jej rywalami były zespoły Anglii, Włoch, Macedonii Północnej i Malty. Ukraina do ostatniej kolejce rywalizowała z Włochami o drugie miejsce w grupie, ale ostatecznie musiała zadowolić się trzecią lokatą.
W marcowych barażach Ukraińcy najpierw pokonali 2:1 Bośnię i Hercegowinę, a w finałowym meczu ograli we Wrocławiu 2:1 Islandię. Ze względu na wojnę, reprezentacja Ukrainy musiała rozgrywać swoje mecze domowe poza granicami kraju – stąd finałowy baraż odbył się w Polsce.
Od czerwca 2023 roku reprezentację Ukrainy prowadzi Sergij Rebrow, były napastnik Dynama Kijów i trener Ferencvarosu Budapeszt. Pod jego wodzą ukraińska drużyna w pierwszych dziesięciu oficjalnych spotkaniach doznała tylko jednej porażki, a wprowadzenie zespołu na Euro 2024 to niewątpliwie jego sukces.
Andrij Szewczenko – ikona ukraińskiego futbolu
Andrij Szewczenko, który od 2016 r. był selekcjonerem Żółto-Niebieskich, wystąpił w 111 meczach, w których strzelił 48 goli i przewodzi klasyfikacji czołowych strzelców tej nacji. To osiągnięcie, którego nikt dotąd nie zdołał zbliżyć się na odległość mniejszą niż cztery bramki.
Laureat Złotej Piłki w 2004, król strzelców Ligi Mistrzów w sezonach 1998/1999, 2000/2001 i 2005/2006 oraz zdobywca korony króla strzelców Serie A w sezonach: 1999/2000 i 2003/2004. W klubie AC Milan Szewczenko zapisał się jako jedna z największych legend, zdobywając Ligę Mistrzów w 2003 roku.
Pamiętny hat-trick w Barcelonie
Światowa sława przyszła do Szewczenki w listopadzie 1997 roku. W Europie głośno zrobiło się o nim po rozegranym 5 listopada 1997 na stadionie Camp Nou meczu Ligi Mistrzów FC Barcelona – Dynamo Kijów, kiedy to w pierwszej połowie spotkania młody Szewa ustrzelił klasycznego hat-tricka, a Dynamo wygrało 4:0.
Ten występ sprawił, że o młodego Ukraińca ustawiła się kolejka europejskich gigantów. Ostatecznie trafił do AC Milan za ogromną jak na tamte czasy kwotę, gdzie spędził najlepsze lata kariery.
Kariera trenerska
16 lutego 2016 zgodził się na propozycję pomocy w treningu reprezentacji Ukrainy. 15 lipca 2016 stanął na czele reprezentacji Ukrainy, którą prowadził do 1 sierpnia 2021. Jako selekcjoner doprowadził drużynę do ćwierćfinału Euro 2020, powtarzając sukces z czasów swojej kariery piłkarskiej.
25 stycznia 2024 został wybrany prezesem Ukraińskiego Związku Piłki Nożnej, otrzymując 93 głosy z 94 możliwych (był jedynym kandydatem, a sam się wstrzymał od głosu). Jego wpływ na ukraińską piłkę trwa nieprzerwanie od ponad 30 lat.
Najlepsi strzelcy w historii reprezentacji
Lider zestawienia Szewczenko zdobył 48 bramek, a na drugim miejscu jest Jarmołenko z 44 bramkami. Na trzeciej pozycji jest Konoplanka, który zdobył 21 bramek, a więc ponad połowę mniej od wicelidera.
| Pozycja | Zawodnik | Bramki | Mecze |
|---|---|---|---|
| 1. | Andrij Szewczenko | 48 | 111 |
| 2. | Andrij Jarmołenko | 44 | 106 |
| 3. | Jewhen Konoplanka | 21 | – |
| 4. | Serhij Rebrow | 15 | 75 |
Andrij Jarmołenko – współczesna legenda
Obecny zawodnik West Hamu zadebiutował w Reprezentacji Ukrainy 5 września 2009 roku. Debiut w jego wykonaniu wypadł na 5+ ponieważ zdobył wtedy bramkę. Ukraina wygrała wówczas z Andorrą 5:0 w eliminacjach Mistrzostw Świata 2010.
Również w klasyfikacji rekordzistów gier Jarmołenko jest na wysokiej pozycji, bo na 3, mając 5 meczów mniej od drugiego Szewczenki. Przez lata był kluczowym zawodnikiem kadry, występując w klubach takich jak Dynamo Kijów, Borussia Dortmund i West Ham United.
Jarmołenko strzelił Polsce dwie bramki. Obie w 2013 w spotkaniach eliminacji Mistrzostw Świata 2014. Te trafienia na długo zapadły w pamięć polskich kibiców.
Rekordziści występów w kadrze
Anatolij Tymoszczuk, który w latach 2000-2016 rozegrał w barwach Ukrainy rekordowe 144 mecze i zdobył 4 bramki, stał się symbolem zdrady po agresji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku. Mimo kontrowersji związanych z jego postawą polityczną, statystycznie pozostaje rekordzistą pod względem liczby występów.
Drugie i trzecie miejsce zajmują Szewczenko i Jarmołenko. Odpowiednio mają 111 i 106 meczów reprezentacyjnych na koncie. Na 4 pozycji z 101 występami jest bramkarz Andrij Piatow, który przez lata był pewnym punktem w defensywie reprezentacji Ukrainy.
Zawodnik, który w trakcie swojej kariery grał dla Dynama Kijów, Milanu i Chelsea rozegrał 111 meczów w barwach narodowych, z czego w 58 był kapitanem, co jest drugim wynikiem pod tym względem.
Złote Piłki dla Ukraińców
Ukraina może poszczycić się trzema laureatami najbardziej prestiżowej indywidualnej nagrody w piłce nożnej. W 1975 roku nagrodę otrzymał Oleg Błochin, w 1986 – Igor Biełanow. Obaj zdobyli Złotą Piłkę jeszcze jako reprezentanci Związku Radzieckiego.
Oleg Błochin całą swoją karierę klubową spędził w Dynamie Kijów, gdzie zdobył osiem tytułów mistrza ZSRR i dwa Puchary Zdobywców Pucharów. Błochin był również laureatem Złotej Piłki w 1975 roku. W reprezentacji ZSRR Błochin rozegrał 112 meczów, strzelając 42 gole, co czyni go jednym z najlepszych strzelców w historii radzieckiego futbolu.
Szewczenko jako trzeci Ukrainiec zdobył Złotą Piłkę w 2004 roku, będąc już reprezentantem niepodległej Ukrainy. To wyróżnienie miało ogromne znaczenie symboliczne dla młodego państwa.
Dynamo Kijów i Szachtar Donieck – kuźnie talentów
Ukraińska kadra przez lata opierała się głównie na zawodnikach dwóch największych klubów kraju. Dynamo jest wciąż uważane za wzorzec doskonałości w kraju i głównego dostawcę zawodników do reprezentacji Ukrainy. Z kolei Szachtar Donieck w ostatnich dwóch dekadach stał się drugą potęgą ukraińskiej piłki.
W 2009 roku Szachtar Donieck wygrał Puchar UEFA. To historyczne osiągnięcie pokazało, że ukraińskie kluby mogą konkurować na najwyższym europejskim poziomie. Sukces klubowy przekłada się również na jakość reprezentacji narodowej, która korzysta z doświadczeń zawodników grających w europejskich pucharach.
Największym sukcesem jest dotarcie Dynama Kijów do półfinału Ligi Mistrzów w sezonie 1998/99. Oprócz tego, jeszcze w radzieckie czasy klub zdobył Puchar Zdobywców Pucharów w sezonach 1974/75 i 1985/86 oraz Superpuchar Europy w 1975.
Sukcesy młodzieżowe – fundament przyszłości
Reprezentacja Ukrainy może pochwalić się imponującymi osiągnięciami na poziomie młodzieżowym, co dobrze wróży przyszłości seniorskiej kadry. Ukraińska reprezentacja U-21 dotarła do finału Mistrzostw Europy do lat 21 w 2006 roku. Reprezentacja U-19 wygrała Mistrzostwa Europy UEFA do lat 19 w 2009 roku i dotarła do finału Mistrzostw Świata U-20.
Reprezentacja U-20 została mistrzem świata U-20 w Polsce w 2019 – to najświeższe wielkie osiągnięcie ukraińskich młodzieżowców, które potwierdza, że system szkolenia działa efektywnie.
Reprezentacja Ukrainy dziś – wyzwania i nadzieje
Obecna sytuacja reprezentacji Ukrainy jest wyjątkowa. Wojna z Rosją zmusiła drużynę do rozgrywania meczów domowych poza granicami kraju, co stanowi ogromne wyzwanie logistyczne i emocjonalne. Mimo to ukraińscy piłkarze nie przestają walczyć.
Sergij Rebrow, który sam był wybitnym napastnikiem i tworzył legendarny duet z Szewczenką w Dynamie Kijów, wprowadził świeże podejście do kadry. Jego doświadczenie trenerskie w Ferencvarosie Budapeszt, gdzie odnosił sukcesy w eliminacjach Ligi Mistrzów, przełożyło się na skuteczną pracę z reprezentacją.
Awans na Euro 2024 pokazał, że reprezentacja Ukrainy w piłce nożnej potrafi radzić sobie w najtrudniejszych okolicznościach. Baraże rozgrywane w cieniu wojny, z kibicami wspierającymi drużynę z całego świata, były dowodem na to, że futbol potrafi być czymś więcej niż tylko sportem.
Przyszłość ukraińskiej kadry zależy od wielu czynników – stabilności politycznej, możliwości normalnego trenowania i rozgrywania meczów, ale przede wszystkim od determinacji zawodników i sztabu szkoleniowego. Historia pokazuje, że reprezentacja Ukrainy potrafi przełamywać bariery i osiągać sukcesy nawet w najtrudniejszych momentach. Od bolesnych porażek w barażach lat 90., przez ćwierćfinał mundialu 2006, po współczesne wyzwania – ukraińscy piłkarze konsekwentnie udowadniają swoją wartość na międzynarodowej arenie.