Lechia Gdańsk to klub, którego historia przypomina sinusoidę – od trzeciego miejsca w ekstraklasie, przez kompletny upadek do szóstej ligi, aż po powroty godne scenariusza filmowego. W tabeli wszech czasów Ekstraklasy zajmuje trzynaste miejsce, co oddaje rzeczywistą pozycję gdańszczan w hierarchii polskiej piłki. Rankingi Lechii Gdańsk to nie tylko liczby w tabelach, ale odbicie burzliwych dziejów klubu założonego tuż po wojnie przez osoby wypędzone ze Lwowa. W globalnym rankingu klubów Lechia zajmuje 1399. miejsce na świecie, 695. w Europie i 19. w Polsce – liczby, które pokazują, że mimo gry w najwyższej lidze, klub z Trójmiasta plasuje się dopiero w trzeciej dziesiątce krajowego zestawienia.
Początki i pierwsze lata w ekstraklasie
Klub został założony 7 sierpnia 1945 w Gdańsku jako Klub Sportowy Biura Odbudowy Portów. W 1946 jego nazwę zmieniono na „Lechia”, nawiązując nazwą i biało-zielonymi barwami do Lechii Lwów. Start w polskiej piłce był trudny – pierwszy sezon w ekstraklasie w 1949 roku zakończył się katastrofą – Lechia wygrała tylko 4 mecze, przegrała 15 z 22 spotkań i zajęła ostatnie miejsce.
W swoim pierwszym meczu w I lidze w obecności 15-stu tysięcy widzów Lechia przegrywa w Krakowie z tamtejszą Cracovią 1:5. Historyczną pierwszą bramkę dla Gdańszczan w ekstraklasie zdobywa Nierychło. Tydzień później przyszło pierwsze zwycięstwo – na własnym boisku Lechia pokonuje chorzowski Ruch 5:3. Bramki dla Lechii zdobywają: Kupcewicz, Rogocz, Goździk, Kokot i Skowroński.
Pierwszy medal – brązowy sukces z 1956 roku
Lata pięćdziesiąte przyniosły pierwszy wielki sukces. Miało to miejsce dwukrotnie – po raz pierwszy w 1956 roku, drugi raz w 2019 roku, gdy pozycja Lechii w rankingu polskiej piłki osiągnęła najwyższy w historii poziom. Lechia zajęła trzecie miejsce w lidze, stając się pierwszym klubem założonym po wojnie, który zakończył sezon na podium. Mimo że zdobyła tylko 25 bramek w 22 meczach, obrona działała perfekcyjnie. Klub utrzymał 10 czystych kont i stracił tylko 21 goli – drugi najlepszy wynik w lidze tego sezonu.
Należy zatem przyjąć, iż klub z Gdańska jedynie dwa razy sięgnął po medal za rozgrywki ligowe i dwa razy był on koloru brązowego
To osiągnięcie na długie lata pozostało nieosiągalne dla następnych pokoleń piłkarzy Lechii. Ranking Lechii Gdańsk w kolejnych dekadach przypominał sinusoidę – klub regularnie awansował i spadał między poziomami rozgrywkowymi.
Walka o awans w latach siedemdziesiątych
W drugiej połowie lat siedemdziesiątych, Lechia niemal co roku o włos przegrywała walkę o awans do ekstraklasy. Trzykrotnie zajmowała drugą pozycję, według ówczesnego regulaminu nie dającą jednak przepustki do występów w ekstraklasie. To były lata największej frustracji dla kibiców – zespół grał znakomicie, ale system rozgrywek nie pozwalał na awans z drugiego miejsca.
W sezonie 1977-78 Lechia była najlepszym zespołem w lidze wraz z Gwardią Warszawa, oba zespoły wygrały ponad 20 meczów i przegrały tylko 2 przez cały sezon. Mimo to Lechia zabrakło jednego punktu do wygrania ligi. Rok później historia się powtórzyła – klub zajął trzecie miejsce, przegrywając awans o jeden punkt przez drugi sezon z rzędu.
Bożyszczem gdańskich kibiców był w tamtym okresie Zdzisław Puszkarz, do dzisiaj uważany przez wielu za najlepszego gracza w dziejach klubu. Jego talent był na tyle duży, że mimo gry w drugiej lidze otrzymał powołanie do reprezentacji Polski.
Rok 1983 – przełomowy moment w historii
Gdy wydawało się, że w sezonie 1981/1982 promocja stanie się w końcu faktem, nastąpiła degradacja do III ligi. Wtedy to, paradoksalnie, nastąpił początek najbardziej udanego okresu w historii klubu. Zespół oparty o własnych wychowanków po roku powrócił na zaplecze ekstraklasy, zdobywając jednocześnie Puchar Polski i Superpuchar Polski.
W sezonie 1982/83 III-ligowy zespół Lechii wywalczył awans do II ligi, zdobył Puchar Polski i triumfował w historycznym, pierwszym meczu o Superpuchar Polski pokonując 30 lipca 1983 na gdańskim Stadionie Miejskim Mistrza Polski Lecha Poznań 1:0. To był moment, który zmienił ranking Lechii Gdańsk w oczach całego kraju – trzecioligowiec pokonał najlepsze zespoły w Polsce.
| Trofeum | Rok | Przeciwnik w finale | Wynik |
|---|---|---|---|
| Puchar Polski | 1983 | Piast Gliwice | 2:1 |
| Superpuchar Polski | 1983 | Lech Poznań | 1:0 |
| Puchar Polski | 2019 | Jagiellonia Białystok | 1:0 |
| Superpuchar Polski | 2019 | Piast Gliwice | – |
Mecz z Juventusem – największe wydarzenie w dziejach klubu
Zdobycie Pucharu Polski premiowane było udziałem w rozgrywkach Pucharu Zdobywców Pucharów, gdzie w pierwszej rundzie Lechia trafiła na sławny Juventus F.C. z 5 mistrzami świata z ’82 roku w składzie. Gdańszczanie ulegli, jak się później okazało, późniejszemu zwycięzcy rozgrywek PZP dwukrotnie: 0:7 w Turynie i 2:3 w Gdańsku (28 września 1983).
Juventus Turyn, mający w składzie dziewięciu mistrzów świata z Mundialu ’82 oraz najlepszego zawodnika świata, Michela Platini, a także wybitnego Zbigniewa Bońka. Na trybunach w Gdańsku zasiadło około 40 tysięcy widzów, a atmosfera z tamtego spotkania wspominana jest do dzisiaj. To był moment, w którym pozycja Lechii Gdańsk w rankingach przestała mieć znaczenie – klub zagrał z najlepszymi w Europie.
Lata dziewięćdziesiąte – okres fuzji i kryzysów
Od 1988 klub znalazł się ponownie w II lidze. Sytuację uzdrowić miała powstała w 1992 spółka FC Lechia S.A. jednakże już po dwóch latach kłopotów finansowych zespół znalazł się ponownie w III lidze. To był początek najgorszego okresu w historii klubu.
W 1995 nastąpiła fuzja z I ligową Olimpią Poznań i drużyna, jako Lechia/Olimpia Gdańsk, ponownie występowała w ekstraklasie, tym razem jedynie jeden sezon. Po spadku przyszła kolejna fuzja – w 1998 dokonano następnej fuzji z II-ligową Polonią Gdańsk dając początek Lechii/Polonii Gdańsk. Głównym sponsorem nowego klubu zostało Centrum Handlowe Ptak.
Upadek do szóstej ligi i fenomenalny powrót
W 2001 Lechia wystąpiła z klubu Lechia/Polonia Gdańsk i rozpoczęła rozgrywki od A klasy (VI ligi), jako nowy klub „Ośrodek Szkolenia Piłkarskiego Lechia Gdańsk” będący kontynuatorem tradycji BKS Lechia Gdańsk. Lechia spadła aż do szóstej ligi – jeszcze 18 lat temu klub znajdował się na najniższym poziomie rozgrywkowym.
Historia pokazuje, że Lechia potrafi się podnieść z najgłębszego kryzysu – powrót z szóstej ligi do Ekstraklasy to dowód na niezwykłą determinację klubu i jego kibiców
Coroczny awans do wyższej klasy rozgrywek doprowadził drużynę do II ligi (2005), w której Lechia występowała przez kolejne trzy lata. W sezonie 2007/2008 na dwie kolejki przed zakończeniem rozgrywek drużyna z Gdańska zapewniła sobie bezpośredni awans do najwyższej klasy rozgrywkowej (awans z pierwszego miejsca). Cztery kolejne awanse w ciągu siedmiu lat to osiągnięcie bez precedensu w polskiej piłce.
Era nowego stadionu i powrót do elity
Rok 2011 przyniósł przeprowadzkę na nowoczesny obiekt. Od 6 VIII 1945 do 2011 Stadion Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, ul. Traugutta 29, od 2011 Stadion w Gdańsku-Letnicy (w latach 2010–2015 funkcjonujący pod nazwą PGE Arena Gdańsk), ul. Pokoleń Lechii Gdańsk 1. Nowy stadion zbudowany na Euro 2012 stał się domem dla Lechii i symbolem ambicji klubu.
Kolejne cztery lata spędzone w najwyższej klasie rozgrywkowej pokazały, jak wielkie zapotrzebowanie na futbol istnieje nad morzem. Średnia na mecz w okolicach 15 tysięcy widzów była tego najlepszym dowodem. Rankingi Lechii Gdańsk w tym okresie systematycznie rosły, a klub budował stabilną pozycję w ekstraklasie.
Sezon 2018/19 – drugi brązowy medal i double
Lechia finished 3rd in the Ekstraklasa in the 2018/19 season, also winning the Polish Cup and the Polish Super Cup. To był najlepszy sezon w nowoczesnej historii klubu – po 63 latach gdańszczanie ponownie stanęli na podium rozgrywek ligowych.
Dwukrotny zdobywca Pucharu Polski – finał 22 VI 1983 w Piotrkowie Trybunalskim: Lechia Gdańsk – Piast Gliwice 2:1; finał 2 V 2019 w Warszawie: Jagiellonia Białystok – Lechia Gdańsk 0:1. Zdobycie dwóch trofeów w jednym sezonie plus medal ligowy to osiągnięcie, które wyniosło pozycję Lechii w rankingach na najwyższy poziom w XXI wieku.
Derby Trójmiasta – niezwyciężona seria
Osobnym rozdziałem w historii Lechii są derby z Arką Gdynia. Pierwszy mecz obu drużyn odbył się 2 września 1964 roku (2:1 dla Lechii), jak dotąd odbyło się 46 spotkań: 18 razy wygrywała Lechia, 12 razy Arka i 16 razy padał remis, bilans bramek 51:37 dla Lechii.
W ekstraklasie bilans jest jeszcze lepszy. Drużyny „biało-zielonych” i „żółto-niebieskich” w najwyższej klasie rozgrywkowej spotkały się po raz pierwszy dopiero 3 października 2008 – w historycznym meczu górą była Lechia wygrywając w Gdyni 1:0. Dotychczas w Ekstraklasie w derbach Lechia nie doznała porażki, jej bilans to 11 zwycięstw i 4 remisy. Ta seria to powód do dumy dla kibiców i element budujący prestiż klubu w regionie.
Rekordy i wybitni zawodnicy
Flávio Paixão strzelił 83 gole ligowe dla Lechii Gdańsk – najwięcej w historii klubu w rozgrywkach ligowych. Portugalczyk przez lata był twarzą klubu i symbolem stabilizacji sportowej. Most Goals in all Competitions for Lechia Gdańsk: Roman Rogocz – 109 goals, co czyni go najskuteczniejszym strzelcem w całej historii klubu.
Wśród rekordów indywidualnych wyróżnia się Najwięcej bramek strzelonych przez zawodnika w jednym meczu: 7 goli – Stanisław Baran przeciwko Wojskowemu Klubowi Sportowemu, 20 września 1945 roku. To rekord, który prawdopodobnie już nigdy nie zostanie pobity.
- Najwięcej meczów ligowych: Roman Korynt – 327 spotkań
- Król strzelców II ligi 1983/84: Jerzy Kruszczyński – 31 goli
- Najszybsza bramka: Paweł Buzała vs Wisła Kraków – 16 sekund (23 maja 2009)
- Najwyższe zwycięstwo w ekstraklasie: 6:1 vs Polonia Bydgoszcz (1961)
Kibice i rekord Guinnessa
Kibice Lechii Gdańsk obecnie posiadają następujący rekord: Najwięcej osób śpiewających pełny polski hymn narodowy: 7614 – 10 listopada 2019 roku, przeciwko Pogoni Szczecin. To dowód na to, że siła Lechii tkwi nie tylko w wynikach sportowych, ale przede wszystkim w kibicach, którzy przez najtrudniejsze lata nie odwrócili się od klubu.
Pomimo tego i skromnej liczby trofeów od założenia w 1945 roku, Lechia jest największym klubem Polski na północ od Warszawy
Aktualna pozycja w rankingach
W kontekście krajowych zestawień Biało-Zieloni plasują się w środkowej części stawki polskich klubów, choć ich pozycja w ostatnich latach uległa znacznemu osłabieniu. Aktualna sytuacja Lechii w rankingach krajowych i międzynarodowych odzwierciedla trudności, z jakimi klub zmaga się od kilku sezonów. Problemy finansowe, kary punktowe i walka o utrzymanie w najwyższej klasie rozgrywkowej sprawiły, że pozycja Lechii Gdańsk w krajowych zestawieniach systematycznie spada.
Rankingi Lechii Gdańsk w porównaniu z innymi polskimi klubami pokazują, że zespół znajduje się w drugiej połowie stawki. Przed gdańszczanami w krajowym zestawieniu znajdują się nie tylko giganci jak Legia Warszawa czy Lech Poznań, ale również kluby z mniejszych ośrodków, które w ostatnich latach osiągały lepsze wyniki sportowe.
Trofea w gablocie
Lechia Gdańsk może pochwalić się dwoma Pucharami Polski i dwoma Superpucharami Polski. To jedyne krajowe trofea w historii klubu, ale ich znaczenie dla kibiców i tożsamości zespołu jest ogromne. Brak mistrzostwa Polski to największy niedosyt w historii klubu, choć dwukrotne trzecie miejsce pokazuje, że potencjał istnieje.
| Osiągnięcie | Liczba | Lata |
|---|---|---|
| Trzecie miejsce w ekstraklasie | 2 | 1956, 2018/19 |
| Puchar Polski | 2 | 1983, 2019 |
| Superpuchar Polski | 2 | 1983, 2019 |
| Sezonów w ekstraklasie | 28 | do sezonu 2018/19 |
| Miejsce w tabeli wszech czasów | 13 | – |
Spadek i błyskawiczny powrót
Sezon 2022/23 zakończył się spadkiem do I ligi. Po spadku wielu kluczowych zawodników opuściło klub, m.in. Łukasz Zwoliński, Jarosław Kubicki, Michał Nalepa i Flávio Paixão. Ranking Lechii Gdańsk znów znalazł się poza ekstraklasą.
Pod wodzą nowego menedżera Szymona Grabowskiego Lechia rozpoczęła pierwszą rundę sezonu 2023-24 I ligi przeciwko Chrobremu Głogów ze składem meczowym składającym się z 8 młodzieżowców bez wcześniejszego doświadczenia w seniorskiej drużynie. Klub borykał się także z problemami finansowymi i organizacyjnymi, w tym opóźnionymi wypłatami dla personelu i koniecznością używania zastępczych strojów na początku sezonu.
Jednak historia pokazała, że Lechia potrafi szybko wracać. Po zmianie właściciela w sierpniu, przybyciu zagranicznych zawodników takich jak Ivan Zhelizko, Maksym Khlan, Rifet Kapić i rekordowym transferze Camilo Meny, Lechia odnalazła stabilność w drugiej lidze. Lechia wins the 1. Liga and returns to the Ekstraklasa after a one-year absence.
Perspektywy i wyzwania
Klub potrzebuje stabilizacji finansowej i sportowej, by odbudować swoją pozycję. Rankingi Lechii Gdańsk mogą się poprawić tylko wtedy, gdy zespół wróci do regularnej gry w górnej połowie tabeli i będzie konsekwentnie budował swoją markę.
Warto zauważyć, że miejsce Lechii w rankingach klubowych uwzględnia nie tylko obecne wyniki, ale również osiągnięcia z przeszłości. Dwa Puchary Polski i dwa Superpuchary Polski to dorobek, który wynosi klub nieco wyżej w historycznych zestawieniach, choć nie kompensuje braku mistrzostwa kraju.
Pozycja Lechii Gdańsk w rankingu polskiej piłki to historia wzlotów i upadków, która pokazuje, że siła klubu tkwi nie w liczbie trofeów, ale w zdolności do powrotów z najgłębszych kryzysów. Od szóstej ligi do ekstraklasy, od trzecioligowca pokonującego gigantów w Pucharze Polski po zespół grający z Juventusem – to wszystko składa się na unikalną pozycję gdańskiego klubu w historii polskiego futbolu. Biało-zieloni mogą nie mieć tylu trofeów co warszawska Legia czy poznański Lech, ale ich historia jest równie bogata i pełna emocji.